Άδεια Αναψυχής Εργαζομένων- Τηλεργαζόμενων & Διευθυντικών Στελεχών (Α.Ν. 539/1945, Ν. 4808/2021, Ν. 5316/2026 κ.α.)- Νομικός Οδηγός

Η άδεια αναψυχής αποτελεί θεμελιώδες, συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα κάθε εργαζομένου στον ιδιωτικό τομέα (άρθρο 21 παρ. 1 Συντάγματος, Οδηγία 2003/88/ΕΚ άρθρο 7). Το νομικό πλαίσιο διέπεται θεμελιακά από τον Α.Ν. 539/1945, ο οποίος έχει τροποποιηθεί και εκσυγχρονιστεί με τους Ν. 3846/2010, Ν. 4093/2012, Ν. 4808/2021 (άρθρα 61, 67, 79), καθώς και τις διατάξεις του Ν. 5053/2023 και του Π.Δ. 80/2022 (Κώδικας Ατομικού Εργατικού Δικαίου).

Στον αναλυτικό αυτό οδηγό του TPV LAW, παρουσιάζουμε το πλήρες νομικό πλαίσιο, τα σχετικά άρθρα των νόμων και τις υποχρεώσεις εργοδοτών και εργαζομένων.

1. Το Νομοθετικό Πλαίσιο & ο Υπολογισμός Ημερών Άδειας Αναψυχής

Το βασικό δικαίωμα στην άδεια αναψυχής ρυθμίζεται από το άρθρο 1 του Α.Ν. 539/1945, όπως ισχύει, σε συνδυασμό με το άρθρο 61 του Ν. 4808/2021 Νόμος 539/1945 – Κωδικοποιημένος με 4808/2021.

Προθεσμία Χορήγησης άδειας αναψυχής (Άρθρο 4 παρ. 1 Α.Ν. 539/1945, όπως τροποποιήθηκε με το Άρθρο 61 Ν. 4808/2021)

Με το άρθρο 61 του Ν. 4808/2021, η προθεσμία εντός της οποίας πρέπει να εξαντληθεί η δικαιούμενη ετήσια άδεια μετατέθηκε: η άδεια κάθε ημερολογιακού έτους πρέπει να χορηγείται υποχρεωτικά έως την 31η Μαρτίου του αμέσως επόμενου ημερολογιακού έτους (και όχι μέχρι 31 Δεκεμβρίου όπως ίσχυε παλαιότερα).

Άδεια Αναψυχής- Ψηφιακή Δήλωση στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ

Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4808/2021 και του Ν. 5053/2023, ο εργοδότης υποχρεούται να δηλώνει ψηφιακά στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ τις άδειες που χορηγήθηκαν, απογραφικά, εντός του επόμενου ημερολογιακού μήνα από τη χορήγησή τους.

Με την τροποποίηση του άρθρου 224 παρ. 3 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (βάσει των μεταρρυθμίσεων των Ν. 5053/2023 και του Π.Δ. 62/2025), καταργήθηκε η υποχρέωση προδήλωσης της άδειας. Η χορήγηση της άδειας δηλώνεται πλέον στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ απογραφικά, εντός του επόμενου ημερολογιακού μήνα από τη λήψη της.

Τι ίσχυε και τι άλλαξε

Τι ίσχυε παλαιότερα:

Ο νομοθέτης είχε αρχικά προβλέψει ότι η άδεια θα έπρεπε να αναγγέλλεται προκαταβολικά στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ (έως και μία ώρα μετά την έναρξη πραγματοποίησής της). Η ρύθμιση αυτή αποδείχθηκε ιδιαίτερα δυσλειτουργική και προκαλούσε γραφειοκρατικό φόρτο στις επιχειρήσεις.

Τι ισχύει τώρα (Η Αλλαγή):

Η υποχρέωση προδήλωσης καταργήθηκε πλήρως. Πλέον, ο εργοδότης δηλώνει τις άδειες απολογιστικά/απογραφικά, εντός του επόμενου ημερολογιακού μήνα που ακολουθεί τον μήνα χορήγησής τους.

Πίνακας Δικαιούμενων Ημερών Άδειας Αναψυχής (Άρθρο 2 Α.Ν. 539/1945)

Έτος Απασχόλησης	Πενθήμερη Εργασία	Εξαήμερη Εργασία
1ο Έτος (αναλογικά με τους μήνες – 2/12)	Έως 20 ημέρες	Έως 24 ημέρες
2ο Έτος (προσαύξηση 1 ημέρας)	21 ημέρες	25 ημέρες
3ο Έτος & μετά (πλήρες δικαίωμα)	22 ημέρες	26 ημέρες
10 έτη στον ίδιο εργοδότη ή 12 έτη προϋπηρεσίας	25 ημέρες	30 ημέρες
25 έτη συνολικής υπηρεσίας	26 ημέρες	31 ημέρες

2. Κατάτμηση της Άδειας Αναψυχής (Άρθρο 8 Ν. 549/1977, Άρθρο 6 Ν. 3846/2010 & Υποπαρ. ΙΑ.14 Ν. 4093/2012)

Η βασική αρχή είναι ότι η άδεια χορηγείται συνεχόμενα και αδιαίρετα (άρθρο 2 παρ. 1 Α.Ν. 539/1945). Κατ’ εξαίρεση, η κατάτμηση επιτρέπεται αυστηρά υπό τους όρους της νομοθεσίας:

Άδεια Αναψυχής- Προϋποθέσεις Νόμιμης Κατάτμησης

Έγγραφη Αίτηση Εργαζομένου (Υποπαρ. ΙΑ.14 Ν. 4093/2012): Ο εργαζόμενος μπορεί με αίτηση του να ζητήσει την κατάτμηση της άδειας.
Ελάχιστο Υποχρεωτικό Τμήμα (Βασικό Τμήμα):
- Πενθήμερο: Τουλάχιστον 5 συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες.
- Εξαήμερο: Τουλάχιστον 6 συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες.
- Ανήλικοι εργαζόμενοι: Τουλάχιστον 12 συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες.
Κατάτμηση σε 2 Περιόδους (χωρίς έγγραφη αίτηση): Επιτρέπεται εκτάκτως από τον εργοδότη λόγω σοβαρής ή επείγουσας ανάγκης της επιχείρησης, με το πρώτο τμήμα να μην είναι μικρότερο από το ελάχιστο όριο (5 ή 6 ημέρες).
Τήρηση Αρχείου 5ετίας: Οι αιτήσεις κατάτμησης και οι εγκρίσεις πρέπει να διατηρούνται στην επιχείρηση για 5 έτη προς επίδειξη στην Επιθεώρηση Εργασίας (Ν. 4093/2012).

3. Άδεια Αναψυχής Τηλεργαζόμενων & Δικαίωμα Αποσύνδεσης (Άρθρο 67 Ν. 4808/2021)

Σύμφωνα με το άρθρο 67 παρ. 10 του Ν. 4808/2021, εισήχθη ρητά στο ελληνικό εργατικό δίκαιο το Δικαίωμα Αποσύνδεσης (Right to Disconnect):

Οι τηλεργαζόμενοι έχουν ακριβώς τα ίδια δικαιώματα σε άδειες με τους συγκρίσιμους εργαζομένους με φυσική παρουσία.
Κατά τη διάρκεια της άδειας αναψυχής, ο τηλεργαζόμενος έχει το νόμιμο δικαίωμα να απέχει πλήρως από την παροχή εργασίας και από κάθε μορφή ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής επικοινωνίας (e-mail, μηνύματα, κλήσεις).
Κάθε δυσμενής μεταχείριση εργαζομένου λόγω άσκησης του δικαιώματος αποσύνδεσης είναι άκυρη.

4. Άδεια Αναψυχής Διευθυντικών Στελεχών (Πρόσωπα Εμπιστοσύνης)

Τα διευθυντικά στελέχη / πρόσωπα εμπιστοσύνης (όπως ορίζονται στις Υπουργικές Αποφάσεις και στο άρθρο 79 του Ν. 4808/2021) διέπονται από ειδικό καθεστώς:

Εξαίρεση από τα Χρονικά Όρια: Εξαιρούνται από τις διατάξεις για τα ανώτατα όρια καθημερινής/εβδομαδιαίας εργασίας, τις υπερωρίες και την εργασία Κυριακών.
Δικαίωμα στην Άδεια Αναψυχής: ΔΕΝ εξαιρούνται από το δικαίωμα λήψης της ετήσιας άδειας αναψυχής και του επιδόματος άδειας. Σύμφωνα με τη νομολογία του Αρείου Πάγου και τις σχετικές διατάξεις, το δικαίωμα στην άδεια είναι γενικό και αφορά όλους τους μισθωτούς, ανεξαρτήτως της θέσης ευθύνης που κατέχουν. Ο εργοδότης υποχρεούται να τους χορηγεί την άδεια και να καταβάλλει τις σχετικές αποδοχές.

Πλέον με τον νέο νόμο 5316/2026 (Νόμος 5316/2026) ρυθμίζεται ρητά το δικαίωμα ετήσιας άδειας των διευθυντικών στελεχών και αποσαφηνίζεται (με το α. 36 του ν. 5316/2026 που τροποποίησε το α. 220 παρ. 1 του Π.Δ. 62/2025) ότι οι εργαζόμενοι σε θέσεις εμπιστευτικές ή διεύθυνσης, εποπτείας και ευθύνης δικαιούνται την προβλεπόμενη άδεια. Ουσιαστικά η νέα ρύθμιση αφορά τους διευθύνοντες υπαλλήλους, κατά τα κριτήρια της περ. α’ του α. 2 της Διεθνούς Σύμβασης της Διεθνούς Διάσκεψης Εργασίας της Ουάσιγκτον, που κυρώθηκε με το ν. 2269/1920.

Η εξαίρεση των διευθυντικών στελεχών από τις ρυθμίσεις για τα χρονικά όρια εργασίας (ωράρια και υπερωριακή εργασία), δεν συνεπάγεται αυτόματα και απώλεια του δικαιώματος στην άδεια αναψυχής, το οποίο αναγνωρίζεται ως αυτοτελές εργασιακό δικαίωμα. Η νέα νομοθετική ρύθμιση έρχεται να θέσει τέρμα στις μακροχρόνιες αμφισβητήσεις γύρω από το ζήτημα του δικαιώματος των διευθυντικών στελεχών στην άδεια αναψυχής και ενισχύει την ασφάλεια δικαίου επιτυγχάνοντας ταυτόχρονα την ενιαία και ομοιόμορφη εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας.

5. Δικαιώματα & Διαφωνίες: Άρνηση Εργοδότη & Προσαύξηση 100%

Χρονική Χορήγηση Άδειας (Άρθρο 4 Α.Ν. 539/1945)

Ο χρόνος χορήγησης καθορίζεται κατόπιν συμφωνίας εργοδότη και εργαζομένου.
Ο εργοδότης υποχρεούται να χορηγήσει την άδεια εντός 2 μηνών από την υποβολή σχετικού αιτήματος του εργαζομένου.
Καλοκαιρινή Περίοδος: Τουλάχιστον το 50% των εργαζομένων μιας επιχείρησης πρέπει να λαμβάνει την άδειά του στο διάστημα από 1ης Μαΐου έως 30 Σεπτεμβρίου.

Συνέπειες Άρνησης Εργοδότη (Άρθρο 5 παρ. 1 Α.Ν. 539/1945)

Εάν ο εργοδότης αρνηθεί ή αμελήσει να χορηγήσει την άδεια μέχρι τη λήξη της προθεσμίας (31 Μαρτίου επόμενου έτους), με υπαιτιότητά του:

Περιέρχεται σε υπερημερία.
Υποχρεούται να καταβάλει τις αποδοχές αδείας προσαυξημένες κατά 100% (διπλάσιο ημερομίσθιο για κάθε ημέρα καθυστέρησης).
Σημείωση: Η προσαύξηση 100% αφορά μόνο τις αποδοχές άδειας και όχι το επίδομα άδειας.

6. Αποζημίωση & Επίδομα Άδειας (Ν.Δ. 4547/1966 & Άρθρο 3 Α.Ν. 539/1945)

Χρόνος Καταβολής (Άρθρο 1 παρ. 3 Ν.Δ. 4547/1966)

Οι αποδοχές άδειας και το επίδομα άδειας προκαταβάλλονται υποχρεωτικά στον εργαζόμενο κατά την έναρξη της αδείας του.

Ύψος Επιδόματος Άδειας

Το επίδομα άδειας ισούται με τις αποδοχές των ημερών αδείας, με ανώτατο όριο το 1/2 του μηνιαίου μισθού (για αμειβόμενους με μισθό) ή 13 ημερομίσθια (για αμειβόμενους με ημερομίσθιο).

Αποζημίωση Άδειας σε περίπτωση Λύσης Σύμβασης (Άρθρο 1 Ν. 1346/1983)

Σε περίπτωση λύσης της σχέσης εργασίας (καταγγελία σύμβασης, οικειοθελής αποχώρηση, λήξη ορισμένου χρόνου) πριν τη λήψη της άδειας:

Ο εργοδότης καταβάλλει αποζημίωση μη ληφθείσας άδειας (αναλογικά με τους μήνες απασχόλησης) και την αντίστοιχη αναλογία επιδόματος άδειας.

7. Διοικητικές & Ποινικές Κυρώσεις (Υ.Α. 80016/2022 & Α.Ν. 539/1945)

Σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση 80016/2022 (ΦΕΚ Β’ 4629/2022) για τις κυρώσεις της Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ):

Είδος Παράβασης	Διοικητικό Πρόστιμο
Μη χορήγηση κανονικής άδειας	900 € ανά θιγόμενο εργαζόμενο
Μη καταβολή αποδοχών ή επιδόματος άδειας	900 € ανά θιγόμενο εργαζόμενο
Μη σύννομη κατάτμηση άδειας	600 € ανά θιγόμενο εργαζόμενο
Μη επίδειξη / τήρηση Βιβλίου Αδειών (άρθρο 4 παρ. 7 Ν. 24/1967)	300 € έως 2.000 €
Μη εκπρόθεσμη υποβολή στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ	500 € έως 3.000 €

Επιπλέον, βάσει του άρθρου 5 παρ. 7 του Α.Ν. 539/1945, η παράβαση των διατάξεων περί αδειών από πρόθεση τιμωρείται και ποινικά με φυλάκιση έως 6 μήνες.

8. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

1. Βάσει ποιου άρθρου μεταφέρεται η άδεια στο επόμενο έτος;

Βάσει του άρθρου 61 του Ν. 4808/2021 (που τροποποίησε το άρθρο 4 του Α.Ν. 539/1945), η άδεια μπορεί να εξαντληθεί έως την 31η Μαρτίου του επόμενου έτους.

2. Επιτρέπεται ο εργαζόμενος να παραιτηθεί από την άδεια έναντι χρημάτων;

Όχι. Σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 1 του Α.Ν. 539/1945, κάθε συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου περί εγκατάλειψης ή παραίτησης από το δικαίωμα της άδειας είναι απολύτως άκυρη. Η χρηματική αντικατάσταση επιτρέπεται αποκλειστικά κατά τη λύση της σύμβασης εργασίας.

3. Τι ισχύει αν ο εργαζόμενος ασθενήσει κατά την άδεια αναψυχής;

Βάσει της σταθερής νομολογίας, εάν κατά τη διάρκεια της κανονικής άδειας ο εργαζόμενος ασθενήσει, η άδεια αναψυχής διακόπτεται. Οι ημέρες ασθένειας υπολογίζονται ως αναρρωτική άδεια (με επίδειξη ιατρικής γνωμάτευσης) και υπόλοιπο της κανονικής άδειας μετατίθεται για λήψη σε μεταγενέστερο χρόνο.

4. Συνυπολογίζεται η άδεια μητρότητας/ασθενείας στον υπολογισμό της άδειας;

Ναι. Βάσει του άρθρου 2 παρ. 6 του Α.Ν. 539/1945, διαστήματα απουσίας λόγω ασθενείας, μητρότητας ή απεργίας θεωρούνται ως χρόνος πραγματικής εργασίας και δεν συμψηφίζονται με την άδεια αναψυχής.

Πώς μπορεί να σας βοηθήσει το δικηγορικό γραφείο TPV LAW;

Η δικηγορική εταιρεία TPV LAW διαθέτει βαθιά εξειδίκευση στο Εργατικό Δίκαιο:

Για Εργαζομένους: Διεκδίκηση προσαυξήσεων 100%, μη καταβληθέντων επιδομάτων άδειας, εκπροσώπηση ενώπιον της Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) και των Πολιτικών Δικαστηρίων.
Για Επιχειρήσεις: Σύνταξη νόμιμων πολιτικών αδειών, συμμόρφωση με τις ψηφιακές δηλώσεις στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, διαχείριση διευθυντικών στελεχών και αποφυγή διοικητικών προστίμων.

Επικοινωνήστε μαζί μας σήμερα στα τηλ. 2130313912, 2114029293 και στο email: info@tpvlaw.gr για την αξιολόγηση της υπόθεσής σας.

Σημειώνεται ότι βάσει του α. 82 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013) δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Απαντήσεις σε ερωτήματα νομικής φύσης παρέχονται μόνο κατόπιν ραντεβού.