Πώς μπορώ να προστατευτώ σε περίπτωση που δέχομαι ηθική και ψυχολογική παρενόχληση στο χώρο εργασίας μου; Τι περιλαμβάνει το mobbing;
Το mobbing είναι η ψυχολογική παρενόχληση, πίεση, ενόχληση με σκοπό τον εκφοβισμό του ατόμου.
Στο πεδίο του εργατικού δικαίου με τον όρο mobbing (από την αγγλικό ρήμα «mob» που σημαίνει επιτίθεμαι, περικυκλώνω, ενοχλώ) νοείται η ηθική παρενόχληση εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους.
Είναι δηλαδή κάθε καταχρηστική συμπεριφορά που εκδηλώνεται με λόγια, πράξεις, γραπτά μηνύματα και μπορεί να ζημιώσει την προσωπικότητα, την αξιοπρέπεια ή τη σωματική ή ψυχική ακεραιότητα του ατόμου, να θέσει σε κίνδυνο την εργασία του ή να διαταράξει το εργασιακό κλίμα.
Η συμπεριφορά αυτή που στόχο έχει να προκαλέσει δυσφορία και φόβο στο θύμα της μπορεί να προέρχεται από τους εργοδότες προς τους υπαλλήλους τους ή και από συνάδελφο σε βάρος άλλου εργαζόμενου.
Η ηθική παρενόχληση στο χώρο εργασίας μπορεί να εκδηλωθεί ως άνιση μεταχείριση μεταξύ υπαλλήλων, σεξουαλική παρενόχληση, ταπεινωτική και απαξιωτική συμπεριφορά, προσβολές, απομόνωση, εκτόξευση έμμεσων απειλών, εξώθηση σε σφάλματα, άσκηση ψυχολογικής βίας και πίεσης, ανάθεση υπερβολικού όγκου εργασίας σε συνδυασμό με κακόβουλα σχόλια και επικρίσεις για την δήθεν ελλιπή απόδοση, εργασιακή απομόνωση και στέρηση καθηκόντων και αντικειμένου εργασίας, ανάθεση υποδεέστερων καθηκόντων της θέσης εργασίας, διακριτική μεταχείριση λόγω ιθαγένειας, σεξουαλικών προτιμήσεων, εμφάνισης κ.λ.π., έμμεση πίεση για υπερωριακή απασχόληση ή για ανάληψη επιπλέον καθηκόντων άσχετων με την θέση εργασίας κ.α.
Θύμα ηθικής παρενόχλησης μπορεί να πέσει κάθε εργαζόμενος. Υπάρχουν αρκετοί τρόποι εκδήλωσης της ηθικής παρενόχλησης, μεταξύ των οποίων:
α) η κάθετη από προϊστάμενο προς υφιστάμενο (που είναι η πιο συνήθης μορφή). Ο προϊστάμενος χρησιμοποιεί την εξουσία του και επιβάλλεται, οι δε εργαζόμενοι τον ανέχονται από φόβο,
β) η παρενόχληση μεταξύ συναδέλφων, φαινόμενο που μπορεί να οφείλεται σε προσωπικές εμπάθειες, στον ανταγωνισμό κλπ,
γ) η παρενόχληση, αντίστροφα, από υφιστάμενο ή ομάδα υφισταμένων προς προϊστάμενο (η οποία συναντάται σπανίως).
Η πρόληψη του φαινομένου, με την επιμόρφωση και ενημέρωση των εργαζομένων και των εργοδοτών, για τους τρόπους αντιμετώπισής του, είναι σημαντικό βήμα στην προσπάθεια εξάλειψης ή έστω περιορισμού του.
Το mobbing ή αλλιώς η βία και παρενόχληση στο χώρο εργασίας προβλέπεται και προστατεύεται με τις γενικές διατάξεις του εργατικού δικαίου σε συνδυασμό με τον νόμο 4808/2021 (όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με τον νόμο 5149/2024). Συγκεκριμένα στο α. 4 παρ. 1 του νόμου 4808/2021 ορίζονται τα εξής: “Απαγορεύεται κάθε μορφής βία και παρενόχληση, που εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια της εργασίας είτε συνδέεται με αυτήν είτε προκύπτει από αυτήν, συμπεριλαμβανομένης της βίας και παρενόχλησης λόγω φύλου και της σεξουαλικής παρενόχλησης”.
Ποια τα δικαιώματα του εργαζομένου σε περίπτωση μονομερούς βλαπτικής μεταβολής των όρων της σύμβασης εργασίας του;
Ο εργαζόμενος, σε περίπτωση μονομερούς βλαπτικής μεταβολής, δηλαδή σε περίπτωση αυθαίρετης, παράνομης ή καταχρηστικής τροποποίησης των όρων της σύμβασης εργασίας του, μπορεί διαζευκτικώς:
α) Nα αποδεχθεί την μεταβολή, οπότε συνάπτεται νέα σύμβαση, τροποποιητική της αρχικής, η οποία είναι έγκυρη, εφ’ όσον δεν αντίκειται σε απαγορευτική διάταξη τού νόμου ή στα χρηστά ήθη,
β) να θεωρήσει την ενέργεια/συμπεριφορά αυτή τού εργοδότη ως καταγγελία, εκ μέρους του, της εργασιακής του συμβάσεως και να απαιτήσει την καταβολή της νόμιμης αποζημιώσεώς του,
γ) να εμμείνει στην τήρηση των συμβατικών όρων, προσφέροντας τις υπηρεσίες του σύμφωνα με τους προ της μεταβολής όρους, οπότε, εάν ο εργοδότης δεν τις αποδεχθεί, όπως του προσφέρονται από τον εργαζόμενο, καθίσταται υπερήμερος περί την αποδοχή τής εργασίας και οφείλει μισθούς υπερημερίας και
δ) να εκφράσει την αντίθεσή του προς την επελθούσα σε βάρος του μεταβολή και συνεχίζοντας να παρέχει τη νέα εργασία του, να προσφύγει στο δικαστήριο, ζητώντας να υποχρεωθεί ο εργοδότης του να τον απασχολεί σύμφωνα με τους προ τής μεταβολής όρους.
Η αξίωση του εργαζόμενου γεννιέται και καθίσταται απαιτητή μόνο εφόσον αυτός εναντιωθεί στη γενόμενη μεταβολή μέσα σε εύλογο χρόνο. Διαφορετικά εάν ο εργαζόμενος αποδεχθεί τη μεταβολή ρητά ή σιωπηρά, δηλαδή από πράξεις του που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αποδέχεται την εν λόγω μεταβολή, αυτή είναι έγκυρη και ισχυρή και δεν θίγεται η σύμβαση εργασίας.
