Data Mining, GDPR και ΑΙ Act. Πως συνδέονται; Ποια η σχέση τους;
Η εξόρυξη δεδομένων (data mining) μέσω τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) αποτελεί μια από τις πιο επαναστατικές τεχνολογίες της σύγχρονης εποχής.
Η εξόρυξη δεδομένων αναφέρεται στη διαδικασία αναγνώρισης προτύπων και τάσεων μέσα σε μεγάλα σύνολα δεδομένων με τη χρήση στατιστικών μεθόδων, αλγορίθμων μηχανικής μάθησης (machine learning) και άλλων τεχνικών ΑΙ.
Η εξόρυξη δεδομένων (data mining) είναι ουσιαστικά η διαδικασία ανακάλυψης γνώσης από μεγάλες ποσότητες δεδομένων. Χρησιμοποιεί στατιστικές μεθόδους, τεχνητή νοημοσύνη και μηχανική μάθηση για να εντοπίσει μοτίβα, σχέσεις και τάσεις που δεν είναι προφανείς με την πρώτη ματιά. Αυτή η διαδικασία μετατρέπει τα ακατέργαστα δεδομένα σε χρήσιμες πληροφορίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για λήψη αποφάσεων, πρόβλεψη και κατανόηση πολύπλοκων φαινομένων.
Έχει εφαρμογή σε διάφορους τομείς, όπως επιχειρήσεις, επιστήμη, τεχνολογία.
Βοηθά στην κατανόηση της συμπεριφοράς των πελατών, στην πρόβλεψη μελλοντικών τάσεων και στη βελτίωση των διαδικασιών.
Παραδείγματα εφαρμογών:
Βοηθά στην κατανόηση των προτιμήσεων των πελατών, στην πρόβλεψη πωλήσεων και στη βελτίωση των στρατηγικών μάρκετινγκ.
Εντοπίζει πιθανή απάτη και βοηθά στην αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου.
Βοηθά στην ανάλυση ιατρικών δεδομένων για τη διάγνωση ασθενειών και την ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Επιτρέπει την ανακάλυψη νέων γνώσεων και την κατανόηση σύνθετων φαινομένων σε διάφορους τομείς.
Η εξόρυξη δεδομένων ενδέχεται να προσκρούει σε δικαιώματα τρίτων, όπως:
-Πνευματικά δικαιώματα: Σε περιπτώσεις όπου τα δεδομένα περιλαμβάνουν έργα προστατευόμενα από πνευματική ιδιοκτησία (π.χ. βάσεις δεδομένων ή περιεχόμενο χρηστών).
-Εμπορικά απόρρητα: Η εξόρυξη μπορεί να οδηγήσει σε αποκάλυψη ή αναπαραγωγή εμπιστευτικών πληροφοριών.
-Συμβατικές δεσμεύσεις: Πολλά δεδομένα υπόκεινται σε όρους χρήσης που απαγορεύουν τη συλλογή ή την εξόρυξη.
Στο πλαίσιο της συμβατότητας της εξόρυξης δεδομένων με το Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR), τα βασικά σημεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη περιλαμβάνουν:
α. Νομιμότητα της επεξεργασίας
Η ΑΙ δεν εξαιρείται από την υποχρέωση ύπαρξης νομικής βάσης για την επεξεργασία δεδομένων. Η συγκατάθεση, το έννομο συμφέρον ή η εκπλήρωση συμβατικής υποχρέωσης είναι οι συχνότερες νομικές βάσεις. Όμως, η ευρεία ανάλυση δεδομένων καθιστά δύσκολη την ύπαρξη έγκυρης συγκατάθεσης.
β. Αρχή της ελαχιστοποίησης δεδομένων
Το άρθρο 5 του GDPR επιβάλλει να συλλέγονται και να επεξεργάζονται μόνο τα απολύτως αναγκαία δεδομένα. Η εξόρυξη δεδομένων, αντίθετα, βασίζεται στη μαζική συλλογή και αναδρομική αξιολόγηση πληροφοριών — γεγονός που ενδέχεται να αντίκειται στην αρχή αυτή.
γ. Διαφάνεια και δικαιώματα υποκειμένων
Η εξόρυξη με χρήση ΑΙ συχνά εμπλέκει αλγόριθμους “μαύρου κουτιού”, καθιστώντας δύσκολη την παροχή επαρκών πληροφοριών προς το υποκείμενο των δεδομένων (δικαίωμα ενημέρωσης) και την άσκηση δικαιώματος αντίρρησης ή διαγραφής.
Τα αποτελέσματα της εξόρυξης μπορεί να ενισχύσουν υφιστάμενες κοινωνικές ανισότητες, όταν η χρήση τους οδηγεί σε διαφοροποιημένη μεταχείριση βάσει ευαίσθητων χαρακτηριστικών (όπως φύλο, εθνικότητα ή οικονομικό υπόβαθρο).
Η Ευρωπαϊκή Ένωση με την AI Act επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νομικό πλαίσιο για συστήματα ΑΙ υψηλού κινδύνου, τα οποία περιλαμβάνουν την εξόρυξη δεδομένων σε κρίσιμους τομείς.
Η εξόρυξη δεδομένων με χρήση ΑΙ αποτελεί ένα εργαλείο του σύγχρονου ψηφιακού περιβάλλοντος, όμως ενέχει και σοβαρούς κινδύνους. Σε κάθε περίπτωση, η εξόρυξη δεδομένων απαιτεί:
-Σαφείς ρυθμίσεις για την κατοχή και τη χρήση δεδομένων, ιδίως για τις βάσεις δεδομένων και τα παράγωγα προϊόντα τους.
-Θέσπιση κανόνων για την υπεύθυνη εξόρυξη, με έμφαση στη διαφάνεια και τη λογοδοσία των αλγορίθμων.
-Ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας αλλά και του εσωτερικού κανονισμού των εταιρειών (π.χ. AI/Data Ethics Committees).
-Κατανόηση των τεχνικών της τεχνητής νοημοσύνης.
Το ζήτημα της εξόρυξης δεδομένων συνδέεται με τον Νόμο 4624/2019 “Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 και άλλες διατάξεις”.
Ο νόμος αφορά:
α) στην αντικατάσταση του νομοθετικού πλαισίου που ρυθμίζει τη συγκρότηση και λειτουργία της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα,
β) τη λήψη μέτρων εφαρμογής του Κανονισμού 2016/679 (ΓΚΠΔ/GDPR)
γ) την ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων.
Δείτε αναλυτικά τον Νόμο 4624/2019 και την αιτιολογική του έκθεση.
Απευθυνθείτε στο δικηγορικό μας γραφείο, που διαθέτει εξειδικευμένους νομικούς με πολυετή δικαστηριακή εμπειρία και διαρκή επιμόρφωση και ενασχόληση με τις νέες τεχνολογίες, οι οποίοι μπορούν να σας βοηθήσουν αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση ανάλογων περιπτώσεων παραβίασης προσωπικών σας δεδομένων σε επίπεδο αστικό, εργατικό ή ποινικό.
Σημειώνεται ότι βάσει του α. 82 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013) δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Απαντήσεις σε ερωτήματα νομικής φύσης παρέχονται μόνο κατόπιν ραντεβού.
