Σωματική Βλάβη από Αμέλεια: Ο Νέος Ποινικός Κώδικας (α. 314 Π.Κ.), η Ιατρική Αμέλεια και τα Τροχαία Ατυχήματα:

Η πρόκληση σωματικής βλάβης από αμέλεια αποτελεί ένα από τα πιο συχνά αδικήματα που απασχολούν τα ελληνικά δικαστήρια. Είτε πρόκειται για ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα είτε για ένα ιατρικό σφάλμα, οι συνέπειες για την υγεία, την ψυχολογία και την οικονομική κατάσταση του παθόντος μπορεί να είναι καθοριστικές.

Με τις πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις και την εφαρμογή του Νέου Ποινικού Κώδικα (Ν. 5090/2024), το νομικό πλαίσιο έχει γίνει σημαντικά αυστηρότερο, επηρεάζοντας άμεσα τον τρόπο δίωξης, τις ποινές αλλά και τη διαδικασία διεκδίκησης αποζημίωσης. Στο δικηγορικό μας γραφείο TPV Law, με βαθιά εξειδίκευση στο ποινικό και αστικό δίκαιο, αναλύουμε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε.

1. Τι Προβλέπει ο Νέος Ποινικός Κώδικας για τη Σωματική Βλάβη από Αμέλεια;

Σύμφωνα με το άρθρο 314 του Ποινικού Κώδικα, όποιος από αμέλεια προκαλεί σε άλλον σωματική κάκωση ή βλάβη της υγείας του τιμωρείται με ποινικές κυρώσεις. Η αμέλεια ορίζεται (άρθρο 28 ΠΚ) ως η έλλειψη της προσοχής που ο δράστης όφειλε από τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει.

Άρθρο 314 – Ποινικός Κώδικας (Νόμος 4619/2019)

1.1 Ποιες Είναι οι Ποινές με το Νέο Πλαίσιο;

Οι ποινές διαβαθμίζονται ανάλογα με τη σοβαρότητα της κάκωσης:

• Απλή σωματική βλάβη από αμέλεια: Επιφέρει φυλάκιση ή χρηματική ποινή.
• Εντελώς ελαφρά σωματική βλάβη: Το δικαστήριο μπορεί να αφήσει την πράξη ατιμώρητη αν η βλάβη ήταν εντελώς επουσιώδης.
• Βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια: Εάν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική ή ψυχική πάθηση, οι ποινές φυλάκισης είναι σαφώς αυστηρότερες και η μετατροπή τους ή η αναστολή τους εξετάζεται πλέον υπό το νέο, πολύ πιο αυστηρό πρίσμα έκτισης των ποινών.

1.2 Πώς Διώκεται το Αδίκημα; Έγκληση ή Αυτεπάγγελτα;

Αυτή είναι μια κρίσιμη αλλαγή που μπερδεύει πολλούς πολίτες:

• Κατά κανόνα, η σωματική βλάβη από αμέλεια διώκεται κατ’ έγκληση. Αυτό σημαίνει ότι το θύμα πρέπει να υποβάλει μήνυση εντός αποκλειστικής προθεσμίας τριών (3) μηνών από την ημέρα που έμαθε για την πράξη και τον υπαίτιο.
• Η εξαίρεση: Αν η αμέλεια προέρχεται από άτομο που είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση (π.χ. γιατρός κατά την άσκηση των καθηκόντων του) ή αν πρόκειται για συγκεκριμένες περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων με βαριές κακώσεις, η δίωξη μπορεί υπό προϋποθέσεις να κινηθεί αυτεπάγγελτα.

2. Ιατρική Αμέλεια και Σωματική Βλάβη

Η ιατρική ευθύνη αποτελεί έναν από τους πιο σύνθετους κλάδους του δικαίου. Το ιατρικό λάθος (ή ιατρικό σφάλμα) στοιχειοθετείται όταν ο ιατρός παρεκκλίνει από τους κοινώς αναγνωρισμένους κανόνες της ιατρικής επιστήμης (lege artis).

2.1 Πότε Στοιχειοθετείται Ποινική Ευθύνη Γιατρού;

Για να καταδικαστεί ένας γιατρός για σωματική βλάβη από αμέλεια, πρέπει να αποδειχθούν τρία στοιχεία:

1. Παραβίαση καθήκοντος επιμέλειας: Ο γιατρός δεν κατέβαλε την προσοχή που όφειλε βάσει της ειδικότητάς του και των περιστατικών.
2. Επέλευση του αποτελέσματος: Πρόκληση σωματικής βλάβης, επιδείνωση της υγείας ή παράταση της νόσου του ασθενούς.
3. Αιτιώδης συνδέσμος: Η βλάβη να είναι άμεσο αποτέλεσμα της πράξης ή της παράλειψης του γιατρού και όχι της προϋπάρχουσας κατάστασης του ασθενούς.

Για τη θεμελίωση του εγκλήματος της σωματικής βλάβης από αμέλεια απαιτείται:

α) να μην καταβλήθηκε από το δράστη η επιβαλλόμενη κατ` αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος οφείλει υπό τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις να καταβάλει, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή, κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική,

β) να μπορούσε αυτός, με βάση τις προσωπικές του περιστάσεις, ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες και κυρίως εξαιτίας της υπηρεσίας του ή του επαγγέλματός του, να προβλέψει και αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο από έλλειψη της προαναφερόμενης προσοχής είτε δεν προέβλεψε (μη συνειδητή αμέλεια), είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστευε όμως ότι δεν θα επερχόταν (ενσυνείδητη αμέλεια) και

 γ) να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενέργειας ή παραλείψεως του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε.

Ενόψει αυτών, ποινική ευθύνη ιατρού για σωματική βλάβη από αμέλεια, κατά την άσκηση του επαγγέλματός του, υπάρχει στις περιπτώσεις εκείνες που το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται σε παράβαση από τον ιατρό των κοινώς αναγνωρισμένων κανόνων της ιατρικής επιστήμης, για τους οποίους δεν μπορεί να γεννηθεί αμφισβήτηση και που η ενέργειά του δεν ήταν σύμφωνη με το αντικειμενικώς επιβαλλόμενο καθήκον επιμέλειας.

Η ιδιαίτερη αυτή υποχρέωση του ιατρού να αποτρέψει το αξιόποινο αποτέλεσμα του της βλάβης του ασθενούς απορρέει από το νόμο και τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας, καθώς και από την εγγυητική θέση αυτού απέναντι στην ασφάλεια της ζωής ή της υγείας του ασθενούς, που δημιουργείται κατά την εκτέλεση της ιατρικής πράξης.

2.2 Η Αστική Ευθύνη και το Αντεστραμμένο Βάρος Αποδείξεως

Πέρα από το ποινικό σκέλος, ο ασθενής δικαιούται αποζημίωση για τα ιατρικά έξοδα, τη χαμένη εργασία, καθώς και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Στο αστικό δίκαιο (βάσει και του Ν. 2251/1994 για την προστασία των καταναλωτών), ισχύει συχνά το αντεστραμμένο βάρος απόδειξης. Αυτό σημαίνει ότι ο γιατρός ή το νοσοκομείο πρέπει να αποδείξουν στο δικαστήριο ότι δεν επέδειξαν αμέλεια και ότι ακολούθησαν σωστά τα ιατρικά πρωτόκολλα.

3. Σωματική Βλάβη από Τροχαίο Ατύχημα

Τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν την πιο συχνή αιτία πρόκλησης σωματικών βλαβών από αμέλεια στην καθημερινότητα.

3.1 Η Αυστηροποίηση του Νόμου: Άρθρο 290Α ΠΚ (Επικίνδυνη Οδήγηση)

Με τις τελευταίες τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα, η λεπτή γραμμή μεταξύ αμέλειας και δόλου στα τροχαία έχει αλλάξει. Αν η σωματική βλάβη προκληθεί από:

• Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών
• Οδήγηση στο αντίθετο ρεύμα, σε πεζοδρόμους ή πλατείες
• Υπερβολική ταχύτητα (κοντραρίσματα)
• Παραβίαση κόκκινου σηματοδότη (STOP / Φανάρι)

Τότε το αδίκημα αναβαθμίζεται σε Επικίνδυνη Οδήγηση (άρθρο 290Α ΠΚ). Αν από την πράξη αυτή προκληθεί βαριά σωματική βλάβη, δεν διώκεται ως απλό πλημμέλημα αμέλειας, αλλά μετατρέπεται σε κακούργημα με ποινές κάθειρξης έως και 10 έτη.

Άρθρο 290Α – Ποινικός Κώδικας (Νόμος 4619/2019)

3.2 Τι πρέπει να κάνει ο οδηγός που προκαλεί τροχαίο ατύχημα με σωματική βλάβη του θύματος;

Σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος με σωματική βλάβη, ο οδηγός υποχρεούται από τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (άρθρο 43) να σταματήσει αμέσως, να τοποθετήσει προειδοποιητικό τρίγωνο, να καλέσει άμεσα σε βοήθεια (ΕΚΑΒ) και την Τροχαία, να μην αλλοιώσει τα στοιχεία του χώρου, και να ανταλλάξει τα στοιχεία του. Η εγκατάλειψη θύματος αποτελεί κακούργημα.

Η ορθή και νόμιμη συμπεριφορά σας περιλαμβάνει τα παρακάτω βήματα:

           1. Ασφάλεια και Άμεσες Ενέργειες

• Στάση και Σήμανση: Ακινητοποιήστε το όχημά σας με ασφάλεια χωρίς να προκαλέσετε επιπλέον κινδύνους. Ενεργοποιήστε τα αλάρμ και τοποθετήστε προειδοποιητικό τρίγωνο σε επαρκή απόσταση.
• Παροχή Βοήθειας: Ελέγξτε την κατάσταση των τραυματιών. Καλέστε αμέσως το ΕΚΑΒ (166) ή τον Πανευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης (112) για παροχή πρώτων βοηθειών.
• Ειδοποίηση Αστυνομίας: Καλέστε την Τροχαία. Η παρουσία της είναι υποχρεωτική και κρίνεται απαραίτητη για την καταγραφή του συμβάντος και τη διενέργεια προανάκρισης.

           2. Συλλογή Στοιχείων και Πληροφοριών

• Ανταλλαγή Στοιχείων: Δώστε τα στοιχεία της ταυτότητάς σας, του οχήματός σας και πληροφορίες για την ασφαλιστική σας εταιρεία στους υπόλοιπους εμπλεκόμενους εφόσον σας ζητηθούν.
• Καταγραφή Μαρτύρων: Συλλέξτε τα στοιχεία (ονοματεπώνυμο, τηλέφωνο) τυχόν αυτοπτών μαρτύρων που μπορούν να επιβεβαιώσουν τις συνθήκες του ατυχήματος.
• Φωτογραφικό Υλικό: Εάν είναι εφικτό, χωρίς να μετακινήσετε τα οχήματα και εφόσον δεν δυσχεραίνετε την κυκλοφορία, τραβήξτε καθαρές φωτογραφίες από τη θέση των οχημάτων, τις ζημιές και τη γύρω περιοχή.

           3. Νομικές και Ποινικές Συνέπειες

• Απαγόρευση Εγκατάλειψης: Η αποχώρηση από τον τόπο του ατυχήματος χωρίς να παράσχετε βοήθεια συνιστά κακούργημα και διώκεται ποινικά με αυστηρές ποινές κάθειρξης, βάσει της ελληνικής νομοθεσίας (άρθρο 306 του Ποινικού Κώδικα).
• Σωματική Βλάβη από Αμέλεια: Αποτελεί πλημμέλημα (άρθρο 314 του ΠΚ). Για την ποινική δίωξη απαιτείται συνήθως έγκληση από τον παθόντα εντός τριών μηνών, εκτός εάν υπήρξε παράβαση με ιδιαίτερη υποχρέωση προσοχής (π.χ. επαγγελματίας οδηγός) όπου η δίωξη ασκείται αυτεπάγγελτα.
• Αστική Ευθύνη: Σύμφωνα με τη νομοθεσία περί υποχρεωτικής ασφάλισης, η αστική ευθύνη καλύπτει τις σωματικές βλάβες έως το νόμιμο όριο, με τις αποζημιώσεις (ηθική βλάβη, απώλεια εισοδημάτων) να καταβάλλονται απευθείας από την ασφαλιστική εταιρεία.

Άρθρο 43 – Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας – Συμπεριφορά …

3.3 Τι Δικαιούται το Θύμα Τροχαίου Ατυχήματος;

Αν πέσετε θύμα τροχαίου με υπαιτιότητα άλλου οδηγού, έχετε δικαίωμα να διεκδικήσετε δικαστικά ή εξώδικα από την ασφαλιστική εταιρεία του υπαιτίου:

• Νοσήλια και έξοδα αποκατάστασης: Φάρμακα, αποκλειστικές νοσοκόμες, φυσικοθεραπείες.
• Διαφυγόντα κέρδη: Τα εισοδήματα που χάσατε επειδή δεν μπορούσατε να εργαστείτε.
• Ηθική βλάβη: Χρηματική ικανοποίηση για τη σωματική ταλαιπωρία και τον ψυχικό πόνο.
• Αποζημίωση για μόνιμη αναπηρία (άρθρο 931 ΑΚ): Επιπλέον αυτοτελής αποζημίωση αν ο τραυματισμός επηρεάζει μόνιμα το μέλλον σας.

Άρθρο 931 – Αστικός Κώδικας

4. Συχνές Ερωτήσεις:

Πόσος χρόνος υπάρχει για να κάνω μήνυση για σωματική βλάβη από αμέλεια;

Η προθεσμία είναι τρεις (3) μήνες από την ημέρα που έλαβε χώρα το συμβάν και μάθατε ποιος είναι ο υπαίτιος. Αν περάσει το τρίμηνο, το δικαίωμα παραγράφεται.

Μπορώ να ζητήσω αποζημίωση αν δεν γίνει ποινικό δικαστήριο;

Ναι. Η αστική απαίτηση για αποζημίωση (μέσω αγωγής στα πολιτικά δικαστήρια) είναι ανεξάρτητη από την ποινική δίωξη. Ωστόσο, η ύπαρξη ποινικής καταδίκης ενισχύει σημαντικά την αστική σας διεκδίκηση.

Ποιος πληρώνει την αποζημίωση σε ένα τροχαίο;

Την αποζημίωση για τις σωματικές βλάβες και τις υλικές ζημιές την καταβάλλει η ασφαλιστική εταιρεία του υπαίτιου οχήματος. Εάν ο οδηγός ήταν ανασφάλιστος, την αποζημίωση αναλαμβάνει το Επικουρικό Κεφάλαιο.

Πώς αποδεικνύεται η ιατρική αμέλεια;

Η απόδειξη γίνεται κυρίως μέσω του ιατρικού φακέλου του ασθενούς, γνωματεύσεων από ανεξάρτητους τεχνικούς συμβούλους (ιατρούς) και της διενέργειας ιατροδικαστικής πραγματογνωμοσύνης που διατάσσει το δικαστήριο.

Γιατί να Επιλέξετε το TPV Law

Οι υποθέσεις σωματικών βλαβών απαιτούν άμεσες ενέργειες, συλλογή αποδεικτικού υλικού (εκθέσεις τροχαίας, ιατρικά ιστορικά, καταθέσεις μαρτύρων) και βαθιά γνώση των συνεχών αλλαγών του Ποινικού και Αστικού Κώδικα.

Στο δικηγορικό μας γραφείο TPV Law, στεκόμαστε δίπλα σας με υπευθυνότητα, αναλαμβάνοντας τόσο την ποινική εκπροσώπησή σας στα δικαστήρια όσο και τη βέλτιστη διεκδίκησή των αποζημιώσεων που δικαιούστε.

Επικοινωνήστε μαζί μας σήμερα για μια πρώτη αξιολόγηση της υπόθεσής σας.

Δείτε εδώ αθωωτική απόφαση του γραφείου μας σε περίπτωση πρόκλησης σωματικής βλάβης από αμέλεια επί τροχαίου ατυχήματος:

https://tpvlaw.gr/wp-content/uploads/2026/05/αθωωτική-απόφαση-τροχαίο-σωματική-βλάβη-από-αμέλεια-εγκατάλειψη.pdf

Σημειώνεται ότι βάσει του α. 82 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013) δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Απαντήσεις σε ερωτήματα νομικής φύσης παρέχονται μόνο κατόπιν ραντεβού.