Νέα εργατική νομοθεσία: Ν. 5239/2025- Τι ισχύει για το 13ωρο εργασίας- για την 4ήμερη εργασία και την έκτακτη βάρδια; Ποιές αλλαγές έρχονται με τον νέο νόμο;
Στα πλαίσια εξασφάλισης μιας αποτελεσματικής και δίκαιης λειτουργίας της αγοράς εργασίας, όπως προκύπτει από τον σκοπό του ν. 5239/2025, της προώθησης της ευελιξίας στη διευθέτηση του χρόνου εργασίας, της επιτάχυνσης των διαδικασιών πρόσληψης και της ενσωμάτωσης σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων στις εργασιακές σχέσεις ενεργοποιείται το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ του υπουργείου Εργασίας από την Δευτέρα 16-02-2026 φέρνοντας ένα “τσουνάμι” αλλαγών στο εργασιακό πεδίο με επίκεντρο την απόλυτη “ευελιξία”.
Οι κυριότερες αλλαγές αφορούν την 13ωρη ημερήσια εργασία στον ίδιο εργοδότη, τη δυνατότητα τετραήμερης εργασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και όχι μόνο σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους και την εργασία κατά την έκτη ημέρα της βδομάδας ως “έκτακτη βάρδια”.
Νόμος 5239/2025 ΦΕΚ Α 178/17.10.2025
Οι αλλαγές επιτρέπουν πλέον κατ’ εξαίρεση και με προϋποθέσεις ημερήσια απασχόληση έως 13 ώρες όχι μόνο σε παράλληλη απασχόληση αλλά και στον ίδιο εργοδότη, χωρίς να καταργείται το οκτάωρο.
Πώς προκύπτει το 13ωρο;
Κανονική εργασία: 8 ώρες
Υπερεργασία: 1 ώρα
Υπερωρία: 4 ώρες
Σύνολο: 13 ώρες
Με υποχρέωση τήρησης 11ωρης ανάπαυσης και 48ωρου εβδομαδιαίου ορίου.
Παράδειγμα εφαρμογής:
Έστω ένας εργαζόμενος εργάζεται με συμβατικό ωράριο 08:00–16:00. Αν αυτός ο εργαζόμενος στα πλαίσια του 13ωρου εργαστεί ως τις 21:00 το βράδυ, τότε η 9η ώρα εργασίας του είναι υπερεργασία και η 10η–13η είναι υπερωρία με προσαύξηση 40%. Η αποσχόληση αυτή θα είναι νόμιμη εφόσον δηλωθεί στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και τηρηθεί η 11ωρη ανάπαυση.
Εργαζόμενοι απασχολούμενοι υπερωριακά δικαιούνται για κάθε ώρα νόμιμης υπερωρίας, έως τέσσερις (4) ώρες ημερησίως και μέχρι τη συμπλήρωση εκατόν πενήντα (150) ωρών ετησίως, αμοιβή ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά σαράντα τοις εκατό (40%), με την επιφύλαξη των ισχυουσών διατάξεων περί του χρόνου εργασίας και ανάπαυσης των εργαζομένων, ιδίως δε των άρθρων 169 έως 186.
Οι υπερωρίες συνεπώς γίνονται “φθηνότερες” για τον εργοδότη.
Τι παραμένει αμετάβλητο:
– Το οκτάωρο παραμένει θεμελιώδες.
– Το 48ωρο εβδομαδιαίου ορίου παραμένει.
– Η 11ωρη ημερήσια ανάπαυση είναι υποχρεωτική.
– Πλήρης προστασία από απόλυση σε άρνηση υπερωρίας.
Έτσι με το α. 8 του ν. 5239/2025 το άρθρο 202 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (π.δ. 62/2025, Α΄121) διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 202 Διευθέτηση χρόνου εργασίας
1. α) Σε επιχειρήσεις στις οποίες εφαρμόζεται συμβατικό ωράριο εργασίας έως σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως, επιτρέπεται να συμφωνείται, υπό τις προϋποθέσεις της παρ. 6, ότι για μία χρονική περίοδο (περίοδος αυξημένης απασχόλησης) ο εργαζόμενος θα απασχολείται δύο (2) ώρες την ημέρα επιπλέον των οκτώ (8) ωρών, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιπλέον των οκτώ (8) ή του μικρότερου συμβατικού ωραρίου ώρες εργασίας την ημέρα ή οι επιπλέον των σαράντα (40) (ή του μικρότερου συμβατικού ωραρίου) ώρες εργασίας την εβδομάδα αφαιρούνται από τις ώρες εργασίας μιας άλλης χρονικής περιόδου (περίοδος μειωμένης απασχόλησης).
Αντί της παραπάνω μειώσεως των ωρών εργασίας, επιτρέπεται να χορηγείται στον εργαζόμενο ανάλογη ημερήσια ανάπαυση (ρεπό) ή ανάλογη προσαύξηση της ετήσιας άδειας με αποδοχές ή συνδυασμός μειωμένων ωρών, ημερών ανάπαυσης και ημερών αδείας. Το χρονικό διάστημα των περιόδων αυξημένης και μειωμένης απασχόλησης δεν υπερβαίνει συνολικά τους δώδεκα (12) μήνες, ενώ δεν επιτρέπεται να είναι μικρότερο της μίας (1) εβδομάδας (περίοδος αναφοράς).
β) Ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να αρνηθεί την παροχή της επιπλέον αυτής εργασίας, αν δεν είναι σε θέση να την εκτελέσει και η άρνησή του δεν είναι αντίθετη με την καλή πίστη. Αυτή η άρνηση του εργαζομένου να παράσχει την επιπλέον εργασία δεν συνιστά λόγο καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του.
γ) Οι κείμενες προστατευτικές διατάξεις για τον χρόνο υποχρεωτικής ανάπαυσης των εργαζομένων έχουν πλήρη εφαρμογή και κατά την περίοδο της αυξημένης απασχόλησης. Κατά τη διευθέτηση ο μέσος όρος των ωρών εβδομαδιαίας εργασίας κατά την περίοδο αναφοράς στις οποίες δεν περιλαμβάνονται οι ώρες της υπερεργασίας και των νόμιμων υπερωριών της περιόδου μειωμένης απασχόλησης, παραμένει στις σαράντα (40) ώρες ή, εάν εφαρμόζεται μικρότερο συμβατικό ωράριο, παραμένει στον αριθμό ωρών του μικρότερου αυτού ωραρίου. Οι ώρες εργασίας ανά εβδομάδα δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν τις σαράντα οκτώ (48) ώρες, κατά μέσο όρο, κατά την περίοδο αναφοράς, συμπεριλαμβανομένων και των προαναφερόμενων ωρών υπερεργασίας και νομίμων υπερωριών.
2.[Καταργείται].
3.[Καταργείται].
4. Η καταβαλλόμενη αμοιβή κατά το χρονικό διάστημα της διευθέτησης της παρ. 1 είναι ίση με την αμοιβή για εργασία σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως, εφόσον στην επιχείρηση ισχύει εβδομαδιαίο ωράριο σαράντα (40) ωρών. Αν στην επιχείρηση ισχύει εβδομαδιαίο ωράριο μικρότερο των σαράντα (40) ωρών, η καταβαλλόμενη κατά το χρονικό διάστημα της διευθέτησης αμοιβή είναι ίση με την αμοιβή που προβλέπεται για το εβδομαδιαίο αυτό ωράριο.
5. α) Κατά την περίοδο της αυξημένης απασχόλησης της παρ. 1, η ημερήσια απασχόληση του εργαζομένου δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις δέκα (10) ώρες. Στις υπερβάσεις του νόμιμου ημερήσιου ωραρίου μέχρι το ανώτατο όριο των δέκα (10) ωρών, καθώς και στις υπερβάσεις των σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως δεν εφαρμόζεται το άρθρο 194.
β) Κατά την περίοδο της μειωμένης απασχόλησης της παρ. 1, η υπέρβαση του συμφωνηθέντος μειωμένου εβδομαδιαίου ωραρίου, η οποία επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση, αμείβεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 194.
6. Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας της παρ. 1 καθορίζεται με επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας ή συμφωνία του εργοδότη με συνδικαλιστική οργάνωση στην επιχείρηση που αφορά τα μέλη της ή συμφωνία του εργοδότη και του συμβουλίου των εργαζομένων ή συμφωνία του εργοδότη και ένωσης προσώπων.
Η ένωση προσώπων που αναφέρεται στο προηγούμενο εδάφιο μπορεί να συσταθεί από το είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) τουλάχιστον των εργαζομένων στην επιχείρηση που απασχολεί πάνω από είκοσι (20) εργαζομένους και δεκαπέντε τοις εκατό (15%) εφόσον ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων στην επιχείρηση είναι κατ’ ανώτατο αριθμό είκοσι (20) εργαζόμενοι. Κατά τα λοιπά, εφαρμόζεται η διάταξη της υποπερ. αγ) της παρ. 3 του άρθρου 368.
Εάν δεν υπάρχει συνδικαλιστική οργάνωση ή συμβούλιο εργαζομένων ή ένωση προσώπων του δεύτερου εδαφίου της παρούσας ή δεν επιτευχθεί συμφωνία σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, μπορεί να εφαρμοσθεί το σύστημα διευθέτησης του χρόνου εργασίας, μετά από έγγραφη συμφωνία του εργοδότη με τον εργαζόμενο. Σε κάθε περίπτωση, απαγορεύεται η καταγγελία της σύμβασης εργασίας για τον λόγο ότι ο εργαζόμενος δεν συναίνεσε σε διευθέτηση του χρόνου εργασίας.
7. Με επιχειρησιακές και κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας μπορεί να καθορίζεται άλλο σύστημα διευθέτησης χρόνου εργασίας, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του κλάδου ή της επιχείρησης.
8. Αν για οποιονδήποτε λόγο, ιδίως εξαιτίας παραίτησης ή απόλυσης του εργαζομένου, δεν εφαρμόζεται ή δεν ολοκληρώνεται η διευθέτηση του χρόνου εργασίας σύμφωνα με το παρόν άρθρο, έχουν πλήρη εφαρμογή όλες οι προστατευτικές διατάξεις που καθορίζουν τις συνέπειες της υπέρβασης του ημερήσιου και εβδομαδιαίου ωραρίου εργασίας.
9. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και για:
α) εποχιακές επιχειρήσεις και
β) εργαζομένους με σύμβαση εργασίας διάρκειας μικρότερης του ενός (1) έτους.
10. Οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις και οι συμφωνίες της παρ. 6 κατατίθενται στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 398.
11. Με το παρόν άρθρο δεν θίγονται οι σχετικές ρυθμίσεις του ν. 2602/1998 (Α’ 83) ή άλλων ειδικών νόμων, που αποσκοπούν στην εξυγίανση φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα.
12. Στην περίπτωση που λυθεί η σύμβαση εργασίας πριν από τη λήψη, εν όλω ή εν μέρει, του χρονικού αντισταθμίσματος που προβλέπεται κατά την περίοδο της μειωμένης απασχόλησης της παρ. 1, ο εργαζόμενος λαμβάνει, κατά τη λύση, αποζημίωση για τις υπερβάλλουσες ώρες που έχει απασχοληθεί σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 194.
Η ρύθμιση για την 13ωρη απασχόληση ενώ παρουσιάζεται στον νόμο ως κατ’ εξαίρεση δυνατότητα και επιλογή του εργαζομένου, ο οποίος διατηρεί δικαίωμα άρνησης, εντούτοις η ανάγκη αιτιολόγησης της άρνησης του εργαζομένου κατά τρόπο που να μην αντίκειται στην καλή πίστη, φαίνεται να αντιστρέφει το βάρος της απόδειξης και να καθιστά “επικίνδυνη” για τον εργαζόμενο την επιλογή της άρνησης.
Παράλληλα επεκτείνεται η δυνατότητα διευθέτησης του χρόνου εργασίας σε όλη την διάρκεια του έτους και καθιερώνεται η δυνατότητα τετραήμερης εργασίας με συμπίεση του ωραρίου.
Επιπλέον επανέρχεται η “έκτη ημέρα της εβδομάδας” και μάλιστα με απλή δήλωση του εργοδότη στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, όταν εκείνος το κρίνει αναγκαίο κατ’ ενάσκηση του διευθυντικού του δικαιώματος.
Τι αλλάζει για την αδικαιολόγητη αποχή του εργαζομένου από την εργασία του;
Η αδικαιολόγητη (αυθαίρετη) αποχή του εργαζομένου από την εργασία για διάστημα μεγαλύτερο των τριών (3) συναπτών εργάσιμων ημερών μπορεί να θεωρηθεί ως καταγγελία της σύμβασης εκ μέρους του, υπό την προϋπόθεση ότι έχει παρέλθει επιπλέον χρονικό διάστημα δύο (2) συναπτών εργάσιμων ημερών από την υποχρεωτική όχλησή του από τον εργοδότη του, η οποία α) δηλώνεται υπεύθυνα στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και β) αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο γραπτό τρόπο.
Ο εργαζόμενος λαμβάνει αυτόματα ειδοποίηση της δήλωσης του εργοδότη περί όχλησης και μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής «MyErgani».
Στην περίπτωση αυτή, ο εργοδότης υποχρεούται, εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών από τη λήξη του διαστήματος του πρώτου εδαφίου, να αναγγείλει την οικειοθελή αποχώρηση του εργαζομένου στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, χωρίς να απαιτείται η υπογραφή του εργαζομένου.
Αν ο εργοδότης δεν τηρήσει εμπρόθεσμα τις υποχρεώσεις αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης, η σύμβαση εργασίας θεωρείται ότι λύθηκε με άτακτη καταγγελία του εργοδότη.
Η πράξη μένει να δείξει αν η κόπωση των εργαζομένων από ένα εξαντλητικό ωράριο, στην πράξη μονομερώς επιβαλλόμενο, μπορεί να αντισταθμιστεί από την πρόβλεψη της τεραήμερης απασχόλησης και της 11ωρης ανάπαυσης μετά το 13ωρο και αν το νέο εργασιακό μοντέλο αποτελεί πράγματι ένα βήμα προς την αφομίωση του σύγχρονου ευρωπαϊκού πλαισίου.
Σε κάθε περίπωση η μεγάλη ωφέλεια για τις επιχειρήσεις φαίνεται να είναι η ελαχιστοποίηση της γραφειοκρατίας μέσω της εκτεταμένης ψηφιοποίησης των διαδικασιών, της ηλεκτρονικής υπογραφής εντύπων και ψηφιακής βεβαίωσής τους, της κατάργησης της υποχρέωσης υποβολής εντύπων, όπως του Ε4-ετήσιος πίνακας προσωπικού, του Ε9-μερική απασχόληση, της ενιαίας παρακολούθησης των μορφών εργασιακών σχέσεων και των μεταβολών τους, της τροποποίησης δηλώσεων που έχουν υποβληθεί, της καταγραφής των ωρών απασχόλησης σε εβδομαδιαία βάση για παράλληλα απασχολούμενους και για όλες τις εργασιακές σχέσεις.
Απευθυνθείτε στο εξειδικευμένο στο Εργατικό Δίκαιο δικηγορικό μας γραφείο για την αποτελεσματική προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων σας και για να λάβετε κατάλληλη νομική καθοδήγηση και υπεράσπιση είτε βρίσκεστε στη θέση του θιγόμενου εργαζόμενου είτε στη θέση του εργοδότη.
Σημειώνεται ότι βάσει του α. 82 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013) δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Απαντήσεις σε ερωτήματα νομικής φύσης παρέχονται μόνο κατόπιν ραντεβού.
