Νέο Κληρονομικό Δίκαιο: Δημοσίευση Διαθηκών- κήρυξη διαθήκης κυρίας- έκδοση πιστοποιητικών- τι αλλάζει με τον νόμο 5221/2025 και τον ν. 5264/2025;

Κατά το άρθρο 126 του ν. 5221/2025, όπως τροποποιήθηκε με το α. 114 του ν. 5264/2025:

”  1. Σε περίπτωση θανάτου διαθέτη μετά την 1η.11.2025, η δημοσίευση διαθήκης και η έκδοση πιστοποιητικών γίνονται σύμφωνα με τα άρθρα 87, 88, 89, 122, 123, 124 και 125 του παρόντος.

2. Σε περίπτωση θανάτου διαθέτη πριν από την 1η.11.2025, η δημοσίευση και η έκδοση πιστοποιητικών συνεχίζονται να γίνονται από τα Πρωτοδικεία.

 Η δημοσίευση διαθηκών, καθώς και η κήρυξη διαθήκης ως κυρίας για θανάτους πριν την 1η.11.2025, για τις οποίες έχει γίνει κατάθεση αίτησης για δημοσίευση σε πρωτοδικείο, μπορεί να γίνει σύμφωνα με τα άρθρα 87, 88, 89, 122, 123, 124 και 125, αν με ευθύνη του αιτούντος αποσυρθούν με βεβαίωση από τη γραμματεία του δικαστηρίου και κατατεθούν σε συμβολαιογράφο, άλλως η δημοσίευση και η έκδοση πιστοποιητικών συνεχίζουν να γίνονται από το πρωτοδικείο στο οποίο κατατέθηκαν.

3. Από τη 16η.9.2026, ημέρα πλήρους λειτουργίας της βάσης δεδομένων (μεταδεδομένα και έγγραφα) εντός του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Δικαστικών Υποθέσεων Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης όλες οι δημοσιεύσεις και εκδόσεις πιστοποιητικών, ανεξάρτητα από τον χρόνο θανάτου, γίνονται από τους συμβολαιογράφους….”.

Κατ’ άρθρο 114 παρ. 2 του ν. 5264/2025: “Για θανάτους πριν την 1η.11.2025, αν δεν έχει κατατεθεί αίτηση δημοσίευσης διαθήκης μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος, η δημοσίευση, καθώς και η κήρυξη διαθήκης ως κυρίας γίνεται σύμφωνα με τα άρθρα 87, 88, 89, 122, 123, 124 και 125 του ν. 5221/2025”.

Ν. 5221/2025 (ΦΕΚ A 133 – 28.07.2025) Παρεμβάσεις στον …

Ο νόμος 5264/2025 με τις διατάξεις για την μεταφορά του …

Έτσι, με το νέο νομοθετικό πλαίσιο επέρχονται οι ακόλουθες μεταβολές:

1. Δημοσίευση διαθηκών από τους Συμβολαιογράφους: 

Κατά το νέο άρθρο 808 ΚΠολΔ σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του α. 126 παρ. 1 του ν. 5221/2025, σε περίπτωση θανάτου μετά την 1.11.2025, αρμόδιος για την δημοσίευση της διαθήκης, ανεξαρτήτως του είδους αυτής, είναι ο Συμβολαιογράφος, ο οποίος την συνέταξε ή στον οποίο έχει κατατεθεί ή προσκομισθεί.

Η δημοσίευση διαθήκης γίνεται με καταχώρισή της ολόκληρης στο πρακτικό που συντάσσεται, στο οποίο βεβαιώνονται όλα τα εξωτερικά ελαττώματά της και υπογράφεται από τον Συμβολαιογράφο. Το πρακτικό θα καταχωρίζεται με σύστημα που διαχειρίζονται και διοικούν οι Συμβολαιογραφικοί Σύλλογοι της χώρας, σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα δημοσίευσης διαθηκών (Μητρώο Διαθηκών).   

Όταν η δημοσίευση διαθήκης γίνεται από προξενική αρχή, η διαθήκη δημοσιεύεται από τον πρόξενο, ο οποίος συντάσσει πρακτικό που το υπογράφει ο ίδιος (και αν πρόκειται για ιδιόγραφη διαθήκη, το πρακτικό υπογράφει και αυτός που την παρέδωσε) και αντίγραφο του πρακτικού δημοσίευσης καταχωρίζεται στην ανωτέρω αναφερθείσα πλατφόρμα.

Τα πρωτότυπα των διαθηκών που δημοσιεύονται με τα περικαλύμματά τους χρονολογούνται και υπογράφονται από τον Συμβολαιογράφο ή τον πρόξενο και φυλάσσονται από αυτούς.

Το πρακτικό δημοσίευσης διαθήκης ή αρνήσεως δημοσίευσης διαθήκης μπορεί να προσβληθεί με ανακοπή οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον ενώπιον του δικαστηρίου της κληρονομίας.

2. Κήρυξη ιδιόγραφης διαθήκης ως κυρίας: Γίνεται από τους συμβολαιογράφους και απαιτείται παράσταση δικηγόρου. 

Για την κήρυξη της δημοσιευθείσας διαθήκης ως κυρίας απαιτείται αίτηση. Ο αιτών παρίσταται μετά πληρεξουσίου δικηγόρου και με δύο (2) μάρτυρες, που βεβαιώνουν την γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη.   Αρμόδιος για την κήρυξη της δημοσιευθείσας διαθήκης ως κυρίας είναι ο Συμβολαιογράφος και δη αυτός που την δημοσίευσε (βλ. νέο ΚΠολΔ 808Α).

Επίσης, ορίζεται ότι «όταν με ιδιόγραφη διαθήκη ορίζεται αποκλειστικός κληρονόμος πρόσωπο που δεν είναι σύζυγος του διαθέτη ή πρόσωπο, με το οποίο ο διαθέτης έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης ή δεν έχει με τον διαθέτη συγγενική σχέση τουλάχιστον τέταρτου βαθμού, ο αιτών υποχρεούται να προσκομίζει γραφολογική πραγματογνωμοσύνη». Τούτο προκειμένου να αποδειχθεί η γνησιότητα της γραφής και υπογραφής του διαθέτη.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση το πρακτικό δημοσίευσης διαθήκης κοινοποιείται από τον συμβολαιογράφο που προέβη στην κήρυξη της διαθήκης ως κυρίας στο Ελληνικό Δημόσιο το αργότερο δέκα (10) ημέρες από την επομένη της κήρυξης της διαθήκης ως κυρίας, χωρίς να προβλέπεται πλέον προηγούμενη κλήτευση του Ελληνικού Δημοσίου για παράσταση στη διαδικασία.

Όταν η διαθήκη δημοσιεύθηκε από προξενική αρχή, αρμοδιότητα να την κηρύξει κυρία έχει συμβολαιογράφος που ορίζεται μέσω του Μητρώου Διαθηκών, από σχετικό κατάλογο συμβολαιογράφων.

Οι ανωτέρω δύο αλλαγές ισχύουν ήδη από 1.11.2025.

 Με το Ν. 5264/2025 ορίζεται ότι: 

(α) Για όλους τους θανάτους (είτε πριν είτε μετά την 1/11/2025) αρμόδιοι για την δημοσίευση είναι οι συμβολαιογράφοι τόσο για την δημοσίευση, όσο και για την κήρυξη διαθήκης ως κυρίας. 

(β) Αν για «παλιό θάνατο» υπάρχει εκκρεμής αίτηση ενώπιον του αρμοδίου Πρωτοδικείου, ο αιτών έχει το δικαίωμα να αποσύρει την αίτηση και να υποβάλει την αίτηση στον συμβολαιογράφο. 

Τι ισχύει για την έκδοση των πιστοποιητικών;

Για την έκδοση πιστοποιητικών, απευθυνόμαστε στους συμβολαιογράφους αν ο θάνατος έλαβε χώρα μετά την 1/11/2025. Αν ο θάνατος έλαβε χώρα προ της 1/11/2025, δεδομένου ότι τούτο δεν διευκρινίζεται στο νόμο, επιβάλλεται να αναζητούμε πιστοποιητικό τόσο από το Δικαστήριο, όσο και από τους συμβολαιογράφους. Διευκρινίζεται ότι από 16/9/2025 όλα τα δεδομένα μεταπίπτουν στην πλατφόρμα των συμβολαιογράφων και επομένως από αυτήν θα αναζητούμε πιστοποιητικά για όλους τους θανάτους είτε προ της 1.11.2025 είτε μετά από την ημερομηνία αυτήν. 

Το δικηγορικό μας γραφείο διαθέτει δικηγόρους με μεγάλη εξειδίκευση και εμπειρία στο κληρονομικό δίκαιο και μπορεί να σας παράσχει την απαραίτητη καθοδήγηση σε όλα τα επίπεδα σε περίπτωση θανάτου και κληρονομικής διαδοχής (από τα κληρονομικά δικαιώματα που γεννώνται, την αποδοχή ή αποποίηση κληρονομίας, τη δημοσίευση διαθήκης και κήρυξη κυρίας, την έκδοση πιστοποιητικού κληρονομητηρίου, τη σφράγιση και αποσφράγιση οικίας, μέχρι και την κατάθεση αίτησης σύνταξης χηρείας και τις τυχόν εξωδικαστικές (π.χ. κληρονομικές συμβάσεις) ή δικαστικές ενέργειες που θα απαιτηθούν – προσβολή διαθήκης ως πλαστής- διεκδίκηση νόμιμης μοίρας- μέμψη άστοργης δωρεάς- διεκδίκηση καταπιστευμάτων κ.λ.π.).

Σημειώνεται ότι βάσει του α. 82 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013) δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Απαντήσεις σε ερωτήματα νομικής φύσης παρέχονται μόνο κατόπιν ραντεβού.