Ανυποταξία και Λιποταξία: ο Απόλυτος Οδηγός για τον Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα (α. 32 και 33 ΣΠΚ).
Η ανυποταξία και η λιποταξία αποτελούν ειδικά ποινικά αδικήματα στον Στρατιωτικό Ποινικό Κώδικα (ΣΠΚ). Αν αντιμετωπίζετε σχετικές κατηγορίες, η κατανόηση του νομικού πλαισίου είναι το πρώτο και κρισιμότερο βήμα για την ορθή αντιμετώπισή τους.
Στον οδηγό που ακολουθεί, αναλύουμε τις διαφορές, τις ποινές, τα διοικητικά πρόστιμα, καθώς και τους τρόπους διακοπής της δίωξης.
1. Τι είναι η Ανυποταξία (Άρθρο 32 ΣΠΚ)
Ορισμός και Προϋποθέσεις
Ανυπότακτος είναι όποιος, αν και υποχρεωμένος, παραλείπει χωρίς νόμιμη αιτία να παρουσιαστεί για εκπλήρωση στρατιωτικής υποχρέωσης (στράτευση, επανακατάταξη, επανακλήσεις, προσκλητήρια επιστράτευσης), δηλαδή όποιος δεν εμφανίζεται στις ορισμένες ημερομηνίες ή προθεσμίες στις μονάδες κατάταξης παρά το γεγονός ότι έχει κλητευτεί για κατάταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Ποινές ανυποταξίας:
Σύμφωνα με το άρθρο 32 ΣΠΚ (Ανυποταξία), “Όποιος κηρύσσεται ανυπότακτος, σύμφωνα με το νόμο για τη στρατολογία, τιμωρείται:
α) Σε ειρηνική περίοδο, με φυλάκιση μέχρι δύο ετών.
β) Σε πολεμική περίοδο, με θάνατο ή ισόβια κάθειρξη. Σε περίπτωση όμως που η πράξη του, εν όψει της διάρκειάς της και των υπηρεσιών που αυτός θα μπορούσε να προσφέρει, δεν θα μπορούσε να προκαλέσει άξια λόγου βλάβη στην πολεμική προσπάθεια της χώρας, λαμβανομένων υπόψη και των γενικών συνθηκών της επιστράτευσης, επιβάλλεται κάθειρξη ή φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών.
γ) Σε περίοδο μερικής ή παρατεταμένης γενικής επιστράτευσης, με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών και, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του εδ.β` του στοιχ.β`, με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών”.
Πότε ξεκινά και πως διακρίνεται;
Η ανυποταξία αρχίζει την επομένη της τελευταίας ημερομηνίας κατάταξης και διακόπτεται: α) με τη συμπλήρωση πεντηκοστού έτους της ηλικίας του ανυπότακτου, β) με την κατάταξη στις ένοπλες δυνάμεις, γ) με τη σύλληψη για την ανυποταξία, δ) με την παρουσίαση του ανυπότακτου στην αρμόδια στρατιωτική δικαστική αρχή, ε) με την κρίση του ανυπότακτου από την αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή των Ενόπλων Δυνάμεων ως ακατάλληλου για στράτευση ή χορήγηση αναβολής κατάταξης για λόγους υγείας.
Η ανυποταξία διακρίνεται σε:
–ανυποταξία ειρήνης, μερικής ή γενικής επιστράτευσης και πολέμου ανάλογα με την κατάσταση της χώρας κατά την ημερομηνία έναρξης της ανυποταξίας
και σε:
–ανυποταξία εσωτερικού και εξωτερικού ανάλογα με τον τόπο που διαμένει ο στρατεύσιμος κατά τον χρόνο έναρξης της πράξης.
Ποινές Ανυποταξίας (σχηματικά):
Σύμφωνα με το άρθρο 32 ΣΠΚ, οι ποινικές κυρώσεις κλιμακώνονται ως εξής:
| Περίοδος / Κατάσταση | Προβλεπόμενη Ποινή |
| Ειρηνική Περίοδος | Φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών. |
| Περίοδος Μερικής ή Παρατεταμένης Γενικής Επιστράτευσης | Κάθειρξη μέχρι δέκα (10) ετών (ή φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών υπό προϋποθέσεις ελαχίστης βλάβης). |
| Πολεμική Περίοδος | Θάνατος ή ισόβια κάθειρξη (ή κάθειρξη/φυλάκιση τουλάχιστον 2 ετών αν δεν προκλήθηκε αξιόλογη βλάβη). |
Υποκειμενική υπόσταση:
Η ανυποταξία τιμωρείται μόνον εφόσον τελείται με πρόθεση και όχι από αμέλεια. Ο δόλος μπορεί να είναι και ενδεχόμενος.
Πιο συγκεκριμένα, ο στρατεύσιμος- δράστης του εγκλήματος πρέπει να γνωρίζει ότι έχει υποχρέωση κατάταξης σε συγκεκριμένη μονάδα και συγκεκριμένη ημερομηνία και να θέλει να μην εμφανιστεί. Πρόσθετος σκοπός αποφυγής των στρατιωτικών υποχρεώσεων δεν απαιτείται.
Ο δράστης μπορεί να επικαλεστεί και να αποδείξει άγνοια κάποιου στοιχείου της αντικειμενικής υπόστασης του αδικήματος, η οποία συνιστά πραγματική πλάνη που αποκλείει το δόλο. Επίσης, ο δράστης δύναται να επικαλεστεί και να αποδείξει νομική πλάνη του (δηλαδή πεποίθησή του ότι δικαιούνταν να μην καταταγεί), η οποία αίρει τον καταλογισμό εφόσον κριθεί συγγνωστή.
Δεν νοείται απόπειρα στο αδίκημα της ανυποταξίας.
Διοικητικό Πρόστιμο και άλλες κυρώσεις:
Το πρόστιμο για ανυποταξία είναι 6.000 ευρώ και επιβάλλεται από τις αρμόδιες στρατολογικές υπηρεσίες.
Εκτός από το πρόστιμο, οι ανυπότακτοι μπορεί να διωχθούν ποινικά και να υποστούν και άλλες κυρώσεις, όπως απαγόρευση εξόδου από τη χώρα.
Η διαδικασία επιβολής του προστίμου περιλαμβάνει την έκδοση σχετικής απόφασης από τις στρατολογικές αρχές και τη δυνατότητα άσκησης ένδικων μέσων.
Υπάρχει η δυνατότητα εξαγοράς της στρατιωτικής θητείας για όσους έχουν δικαίωμα σε αυτήν, αλλά και η δυνατότητα αναβολής κατάταξης για διάφορους λόγους.
2. Πώς Διακόπτεται η Ανυποταξία:
Η κατάσταση της ανυποταξίας δεν διαρκεί επ’ άπειρον· διακόπτεται αποκλειστικά με τους εξής νόμιμους τρόπους:
- Με την κατάταξη του ανυπότακτου στις Ένοπλες Δυνάμεις.
- Με τη σύλληψή του για το αδίκημα της ανυποταξίας.
- Με την αυτοπρόσωπη παρουσίαση του ανυπότακτου στην αρμόδια στρατιωτική δικαστική αρχή.
- Με τη συμπλήρωση του πεντηκοστού (50ού) έτους της ηλικίας του.
- Με την κρίση του από την αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή των Ενόπλων Δυνάμεων ως ακατάλληλου για στράτευση (Ι5) ή με τη χορήγηση αναβολής κατάταξης για λόγους υγείας.
3. Τι είναι η Λιποταξία (Άρθρα 33, 35, 36 ΣΠΚ):
Ορισμός:
Λιποτάκτης είναι ο στρατιωτικός που εγκαταλείπει τη μονάδα ή την υπηρεσία του χωρίς άδεια, με πρόθεση να απαλλαγεί οριστικά ή προσωρινά από τις υποχρεώσεις του.
Κατά το άρθρο 52 του Ν. 3421/2005 (ΦΕΚ) “Λιποτάκτες κηρύσσονται οι οπλίτες οποιασδήποτε κατηγορίας, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα”.
Λιποταξία στο Εσωτερικό (Άρθρο 33 ΣΠΚ):
Σύμφωνα με το άρθρο 33 ΣΠΚ (N.2287-1995.pdf) (Λιποταξία στο εσωτερικό), “1. Λιποτάκτης στο εσωτερικό είναι ο στρατιωτικός που:
α) Απουσιάζει χωρίς άδεια από το σώμα στο οποίο ανήκει ή τη φυλακή όπου κρατείται ή το νοσοκομείο όπου νοσηλεύεται, μετά παρέλευση έξι ημερών από τη βεβαιωμένη απουσία του και αν δεν έχει συμπληρώσει υπηρεσία τριών μηνών, μετά παρέλευση δεκαπέντε ημερών.
β) Έλαβε άδεια απουσίας ή μετακινείται μεμονωμένα από ένα σώμα σε άλλο και δεν εμφανίζεται στο σώμα του σε δεκαπέντε ημέρες από την προσδιορισμένη, ημέρα εμφάνισης ή μετάθεσής του στον προορισμό του. Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, ως άδεια νοείται εκείνη, κατά την οποία ο στρατιωτικός χαρακτηρίζεται στους ελέγχους ως απών, σύμφωνα με τους στρατιωτικούς κανονισμούς.
Στο άρθρο 35 ΣΠΚ (Ομαδική λιποταξία) ορίζεται ότι:”1. Αν τρεις ή περισσότεροι στρατιωτικοί λιποτακτήσουν σε ειρηνική περίοδο, μετά απά προηγούμενη συμφωνία, τιμωρούνται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών ή με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών. 2. Στον ανώτερο κατά βαθμό επιβάλλεται κάθειρξη μέχρι δεκαπέντε ετών ή φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών”.
Λιποταξία στο Εξωτερικό (Άρθρο 36 ΣΠΚ):
Κατά το άρθρο 36 ΣΠΚ (Λιποταξία στο εξωτερικό), “1. Λιποτάκτης στο εξωτερικό είναι ο στρατιωτικός ο οποίος:
α) Διαβαίνει τα ελληνικά σύνορα χωρίς ειδική άδεια και παραμένει σε χώρα του εξωτερικού πάνω από τρεις ημέρες.
β) ενώ υπηρετεί στο εξωτερικό, εγκαταλείπει το σώμα στο οποίο ανήκει για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών ημερών.
γ) Απουσιάζει βεβαιωμένα χωρίς άδεια από το σώμα του επί τρεις τουλάχιστον ημέρες και κατά το διάστημα της απουσίας του διαβαίνει τα ελληνικά σύνορα.
δ) Βρίσκεται στο εξωτερικό με άδεια ή για υπηρεσία και δεν επιστρέφει στο σώμα του μετά παρέλευση δεκαπέντε ημερών και σε πολεμική περίοδο μετά παρέλευση πέντε ημερών από τη λήξη της αδειάς του ή από την προσδιοριζόμενη ημέρα της επιστροφής του ή από την ημέρα που του κοινοποιήθηκε νομότυπα η διαταγή της ανάκλησής του,
ε) Εξέρχεται από τη χώρα χωρίς άδεια σε πολεμική περίοδο.
2. Ο υπαίτιος λιποταξίας στο εξωτερικό τιμωρείται:
α) Σε ειρηνική περίοδο, με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών ή με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών.
β) Σε πολεμική περίοδο, με θάνατο ή ισόβια κάθειρξη.
Στο άρθρο 38 ΣΠΚ (Λιποταξία ενώπιον του εχθρού) ορίζεται ότι: “Στρατιωτικός που ενώπιον του εχθρού εγκαταλείπει το σώμα στο οποίο ανήκει, τιμωρείται με θάνατο ή ισόβια κάθειρξη”.
4. Πώς διακόπτεται η λιποταξία & η Αυθόρμητη Επάνοδος;
α. Με τη συμπλήρωση του τεσσαρακοστού πέμπτου έτους της ηλικίας του λιποτάκτη.
β. Με την επανεγγραφή του λιποτάκτη στη μονάδα του ή την παρουσίασή του σε φρουραρχείο.
γ. Με τη σύλληψή του για τη λιποταξία.
δ. Με την παρουσίαση του λιποτάκτη στην αρμόδια στρατιωτική δικαστική αρχή για τη λιποταξία του.
Η επιλογή της Αυθόρμητης Επανόδου (Άρθρο 37 ΣΠΚ): “1. Αν, ο οπλίτης, που σε ειρηνική περίοδο έχει λιποτακτήσει, επανέλθει αυθόρμητα σε διάστημα δέκα ημερών από τη συμπλήρωση των προθεσμιών των άρθρων 33 και 36, το δικαστήριο, εκτιμώντας τις συνθήκες τέλεσης της πράξης, μπορεί να κρίνει την πράξη ατιμώρητη. 2. Η διάταξη της παρ.1 δεν εφαρμόζεται στις διακεκριμένες περιπτώσεις του άρθρου 33 παρ. 2 στοιχ. α.”.
Σύντομος Οδηγός Επιβίωσης: Πώς να Αποφύγετε τις Κυρώσεις:
Αν βρίσκεστε σε κατάσταση ανυποταξίας ή κινδυνεύετε να κηρυχθείτε ανυπότακτος/λιποτάκτης, ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα για να προστατεύσετε τα δικαιώματά σας:
- Ελέγξτε τη δυνατότητα Αναβολής ή Εξαγοράς: Ο νόμος δίνει το δικαίωμα αναβολής κατάταξης για κοινωνικούς, σπουδαστικούς ή ιατρικούς λόγους, καθώς και τη δυνατότητα εξαγοράς της θητείας για όσους πληρούν συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις.
- Κρίση από Υγειονομική Επιτροπή: Αν αντιμετωπίζετε σοβαρά προβλήματα υγείας, η παρουσίαση στην αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή των Ενόπλων Δυνάμεων μπορεί να οδηγήσει σε νόμιμη αναβολή ή απαλλαγή, διακόπτοντας οριστικά την ανυποταξία.
- Προσοχή στις Προθεσμίες Αυθόρμητης Επανόδου: Στην περίπτωση της λιποταξίας, η επιστροφή εντός του 10ημέρου της αυθόρμητης επανόδου μπορεί να σας γλιτώσει πλήρως από την ποινική δίωξη.
- Απευθυνθείτε σε Εξειδικευμένο Νομικό Σύμβουλο: Οι υποθέσεις του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα απαιτούν λεπτούς χειρισμούς. Το δικηγορικό μας γραφείο διαθέτει πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση σε στρατιωτικά αδικήματα, έχοντας επιτύχει την έκδοση πολυάριθμων αθωωτικών αποφάσεων για πελάτες μας.
Αν αντιμετωπίζετε κατηγορία ανυποταξίας ή λιποταξίας μπορείτε να απευθυνθείτε στο εξειδικευμένο δικηγορικό μας γραφείο TPV LAW, που έχει αντιμετωπίσει με επιτυχία αρκετές τέτοιες περιπτώσεις αδικημάτων, οι οποίες χάρη στους άριστους χειρισμούς των νομικών μας, οδηγήθηκαν σε έκδοση αθωωτικών αποφάσεων.
Μπορείτε να διαβάσετε σχετική αθωωτική απόφαση του γραφείου μας στο σχετικό σύνδεσμο των αποφάσεων της ιστοσελίδας μας:
https://tpvlaw.gr/wp-content/uploads/apofasi/anypotaxia.pdf .
Σημειώνεται ότι βάσει του α. 82 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013) δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Απαντήσεις σε ερωτήματα νομικής φύσης παρέχονται μόνο κατόπιν ραντεβού.
