Επικοινωνία γιαγιάδων παππούδων με εγγόνι, επικοινωνία ανηλίκου τέκνου με τους απώτερους ανιόντες του: α. 1520 Α.Κ.:
Στο άρθρο 1520 του Αστικού Κώδικα ορίζονται τα πρόσωπα που έχουν δικαίωμα για επικοινωνία με το ανήλικο τέκνο, ενώ ταυτόχρονα ορίζεται ότι οι γονείς μπορούν να εμποδίζουν την επικοινωνία του τέκνου με τους απώτερους ανιόντες και τους αδελφούς του, εάν συντρέχει σπουδαίος λόγος, καθώς και με τους τρίτους με τους οποίους το τέκνο έχει αναπτύξει κοινωνικοσυναισθηματική σχέση οικογενειακής φύσης, εφόσον από την επικοινωνία δεν εξυπηρετείται το συμφέρον αυτού (βλ. αναλυτικά Α. Γεωργιάδη, Οικογενειακό Δίκαιο, 2022, σελ. 700 επ., Γ. Λέκκα, Η επιμέλεια του παιδιού κατά τον Αστικό Κώδικα, 2021, σελ. 270 επ.).
Η επικοινωνία γιαγιάδων παππούδων με εγγόνι είναι σημαντική για την ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού.
Άρθρο 1520 – Αστικός Κώδικας – Προσωπική επικοινωνία
Αντίθετα, αποκλεισμός ή περιορισμός της επικοινωνίας του γονέα με το τέκνο, λόγω της ιδιαίτερης σημασίας της άσκησης του λειτουργικού αυτού δικαιώματος τόσο για τον γονέα, όσο και για το τέκνο και την ομαλή ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη, είναι δυνατός μόνο για εξαιρετικά σοβαρούς λόγους, ιδίως όταν ο γονέας με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο κριθεί ακατάλληλος να ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας (λ.χ. αν ο γονέας κακοποιεί σεξουαλικά το παιδί ή έχει καταδικαστεί για ασέλγεια ανηλίκου και κατοχή οπτικοακουστικού υλικού παιδικής πορνογραφίας, βλ. ΑΠ 537/2012, ΤΝΠ Αρείου Πάγου, ΑΠ 255/2011, ΤΝΠ Ισοκράτης, ΑΠ 896/2007 ΝοΒ 2008, 889).
Κατά τη διάταξη του άρθρου 1520 παρ. 2 Α.Κ., όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθ. 13 του Ν 4800/2021 και εφαρμόζεται (σύμφωνα με το άρθ. 18 του νόμου αυτού), από την 16-9-2021 και σε εκκρεμείς υποθέσεις, που, κατά το χρόνο εφαρμογής του, δεν έχει εισέτι εκδοθεί επ’ αυτών, αμετάκλητη απόφαση, οι γονείς δεν έχουν το δικαίωμα να εμποδίζουν την επικοινωνία του τέκνου με τους απώτερους ανιόντες του και τους αδελφούς του, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος.
Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής οι απώτεροι ανιόντες του ανηλίκου τέκνου (παππούς και γιαγιά), έχουν ίδιο και αυτοτελές δικαίωμα για προσωπική επικοινωνία μαζί του, που πηγάζει ευθέως από το νόμο (ακόμη και σε περίπτωση θανάτου του ενός γονέα, που είναι παιδί τους).
Σκοπός του δικαιώματος επικοινωνίας του απώτερου ανιόντα, όπως άλλωστε και του ίδιου του γονέα, με το ανήλικο τέκνο είναι η ικανοποίηση του φυσικού αισθήματος αγάπης, μεταξύ αυτών και η αποτροπή της αμοιβαίας αποξένωσής τους, η οποία θα ασκούσε βλαπτική επίδραση στο συμφέρον του παιδιού.
Ο αρνητικός τρόπος, με τον οποίον είναι διατυπωμένη η ανωτέρω διάταξη, εξηγείται από το ότι ο νόμος θέλησε να τονίσει την αυθυπαρξία του δικαιώματος επικοινωνίας του απώτερου ανιόντα (παππού ή γιαγιάς) με τον ανήλικο εγγονό ή εγγονή και ότι η ρυθμιζόμενη επικοινωνία των ανωτέρω προσώπων είναι δυνατόν, κατ’ εξαίρεση, να παρεμποδισθεί από τον γονέα ή τους γονείς που ασκούν τη γονική μέριμνα, όταν συντρέχει κάποιος σοβαρός λόγος, ενώ παρόμοιος αποκλεισμός δεν είναι δυνατός, όταν πρόκειται για επικοινωνία του παιδιού με τον γονέα του (Α.Π. 5/2005, Α.Π. 22/1996).
Περαιτέρω το δικαστήριο, όταν σε περίπτωση διαφωνίας, καλείται να ρυθμίσει την άσκηση της προσωπικής επικοινωνίας του απώτερου ανιόντα με το τέκνο, πρέπει πάντοτε, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 1520 Α.Κ., να αποφασίζει, όπως και για την επικοινωνία του γονέα με το τέκνο, με οδηγό το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου (1511 Α.Κ.), λαμβάνοντας υπόψη τις συντρέχουσες συνθήκες και περιστάσεις, κάτω από τις οποίες θα ασκείται η προσωπική επικοινωνία του τέκνου στη συγκεκριμένη περίπτωση (Α.Π. 534/1991), ενώ σε περίπτωση κακής ή καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας, κατά την παρ. 3 του άρθ. 1520 Α.Κ., ο άλλος γονέας ή κάθε γονέας, αν πρόκειται για επικοινωνία με τρίτο, μπορεί να ζητήσει από το Δικαστήριο τη μεταρρύθμιση της επικοινωνίας.
Κατά την έννοια λοιπόν της διατάξεως αυτής (α. 1520 παρ. 2 Α.Κ.), οι απώτεροι ανιόντες του ανήλικου τέκνου (παππούς και γιαγιά) έχουν ίδιο και αυτοτελές (ανεξάρτητο από εκείνο των γονέων) δικαίωμα, που πηγάζει ευθέως από το νόμο, προσωπικής επικοινωνίας με το τέκνο (εγγονό τους) ακόμα και σε ώρες διαφορετικές από εκείνες που το τέκνο επικοινωνεί με τον γονέα του και μάλιστα διατηρούν το δικαίωμά τους αυτό και μετά το θάνατο του κατιόντος τους, δηλαδή του γονέα του τέκνου (βλ. ΑΠ 22/96, ΑΠ 645/89, ΑΠ 1308/89, ΜΠΑ 1850/88, ΜΠΛαμ 91/76, ΜΠΑ 12196/74, ΜΠΘες 3073/69, ΠΑ 20332/64).
Σκοπός του δικαιώματος επικοινωνίας του απώτερου ανιόντος, όπως άλλωστε και του ίδιου του γονέα με το ανήλικο τέκνο, είναι η ικανοποίηση του φυσικού αισθήματος αγάπης μεταξύ αυτών και η αποτροπή της αμοιβαίας αποξένωσης τους, η οποία θα ασκούσε βλαπτική επίδραση στο συμφέρον του παιδιού.
Παράλληλα, η διατήρηση προσωπικών δεσμών τέκνου και ανιόντων, που ασκούν σημαντική επίδραση στην εν γένει ανάπτυξη του τέκνου, είναι ο δικαιολογητικός λόγος της θέσπισης δικαιώματος επικοινωνίας και των ανιόντων (του γονέα) με το τέκνο. Το δικαστήριο, προκειμένου να ρυθμίσει το δικαίωμα επικοινωνίας των άνω προσώπων με το ανήλικο τέκνο, πρέπει πρωτίστως να λαμβάνει υπόψη το συμφέρον του ανηλίκου και κατά κανόνα (όταν δεν συντρέχουν σπουδαίοι λόγοι αποκλεισμού) η επικοινωνία του τέκνου με τον παππού ή τη γιαγιά του έχει επωφελή γι` αυτό αποτελέσματα.
Εξάλλου, η παρεμπόδιση του δικαιώματος επικοινωνίας του απώτερου ανιόντος με το ανήλικο τέκνο, χωρίς να υπάρχει σοβαρός προς τούτο λόγος, παρέχει δικαίωμα αγωγής κατά τη διαδικασία του άρθρου 592 παρ. 3 ΚΠολΔ, εναντίον αυτού που ασκεί τη γονική μέριμνα ατομικώς, γιατί η διαφορά γεννιέται από την άρνηση του τελευταίου.
Τέλος, σε κατεπείγουσες περιπτώσεις είναι δυνατό η ρύθμιση της επικοινωνίας του ανηλίκου τέκνου με τους απώτερους ανιόντες του να γίνει και με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.
Περαιτέρω, η δικαστική απόφαση πρέπει να ρυθμίζει τα της επικοινωνίας κατά το δυνατό λεπτομερώς και πλήρως, να καθορίζει δηλαδή το είδος, τον τόπο παράδοσης και παραλαβής, τα τυχόν μεσολαβούντα πρόσωπα, με γνώμονα πάντοτε το συμφέρον του τέκνου και όχι την ικανοποίηση των θελήσεων των δικαιούχων της επικοινωνίας.
Εξάλλου το δικαστήριο έχει, σύμφωνα με τη διάταξη του 950 και 2 ΚΠολΔ, δυνητική ευχέρεια κατ` εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 947 του ίδιου παραπάνω κώδικα, να απειλήσει κατά του γονέα, ο οποίος, ασκών τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια του προσώπου του ανηλίκου τέκνου, παρεμποδίζει την επικοινωνία του τελευταίου με τους απώτερους ανιόντες του, ή παραβιάζει τους περί αυτήν τεθέντες υπό του δικαστηρίου όρους, προσωπική κράτηση και χρηματική ποινή.
Στο δικηγορικό μας γραφείο διαθέτουμε εξειδικευμένους στο οικογενειακό δίκαιο νομικούς, με ιδιαίτερη ευαισθησία και πολύ μεγάλη εμπειρία σε υποθέσεις οικογενειακού δικαίου, με 100% επιτυχία στην έκβαση των σχετικών δικαστικών υποθέσεων.
Απευθυνθείτε στο δικηγορικό μας γραφείο για να σας βοηθήσουμε αποτελεσματικά στον χειρισμό και της δικής σας υπόθεσης επικοινωνίας- επιμέλειας- διατροφής ή άλλης ύλης οικογενειακού δικαίου.
Δείτε και δεκτή δικαστική απόφαση του γραφείου μας για ρύθμιση επικοινωνίας γιαγιάς με ανήλικο εδώ:
Σημειώνεται ότι βάσει του α. 82 παρ. 1 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013) δεν επιτρέπεται στον δικηγόρο να παρέχει τις υπηρεσίες του χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα. Απαντήσεις σε ερωτήματα νομικής φύσης παρέχονται μόνο κατόπιν ραντεβού.
